varlığın mührü

Sımsıkı sarılmak, tek çaredir...

Bir Adamın Ölçüsü

George Grosz, Kolaj, 1951

Barbara

Anımsa Barbara
Yağmurlar yağıyordu o gün Brest'e durmadan
Sen gülerek geçiyordun
Şaşkın hayran sırılsıklam
Yağan yağmurlar altında
Anımsa Barbara

Yağmurlar yağıyordu Brest'e durmadan
Seninle karşılaştım Siam sokağında
Sen gülümsüyordun
Ben de
Hatırla Barbara
Seni tanımıyordum
Sen de beni
Anımsa
Anımsa azıcık n'olur o günü
Unutma
Kapına sığınan adamı
Adını ünleyen
B a r b a r a

Koşup gelmiştin yağmurlar altında
Şaşkın hayran sırılsıklam
Atılmıştın kollarıma
Anımsa Barbara
Sen diyorum sana kızma bana
Bir kez görsem de onları
Sen diyorum bütün sevişenlere
Tanımasam da

Anımsa Barbara
Unutma
O yumuşak mutlu yağmur
Senin mutlu yüzüne
Bu mutlu kentte
Bu yağmur denizler üstünde
Tersaneler üstünde
Quesant gemilerini üstünde

Ah Barbara
Ne aptal savaş
N'oldun ya şimdi sen
Kandan ateşten çelikten
Ya o adam n'oldu
Kucaklıyan seviyle
Öldü mü kaldı mı

Ah Barbara
Yağmurlar yağıyor Brest'e durmadan
Yağardı önceleri yağmurlar ya
Şimdi bitmiş ne varsa
Bu yağmurlar ayrılık yağmurlarıdır
Artık ne o fırtınalar
Kandan çelikten ateşten
Yalnız bulutlar şimdi
...
Brest'e sular boyunca
Uzaklarda çürüyüp giden
Uzaklarda Brest'e çook uzak
Hiçbir şey kalmıyan Brest'den.

Jacques PREVERT
Çeviren: Abdullah Rıza Ergüven

bir ben biliyorum

Friedrich Nietzsche'ye

Bir ben biliyorum

Yorgun gözlerinin altındaki halkaların

Ebem kuşağı olduğunu ve

istediğinde yedi renk bakabileceğini

Siyah saçlarındaki akların aslında

Hırçın dalgaların gelgitlerinden oluşan

Köpüklerin bulaşığı olduğunu

Bir ben biliyorum

Yüreğinin severken

Ölmekten değil de öldürmekten korktuğu için

Tir tir titrediğini

Kayboluşlarında kendini bulup

Her şeye yeniden başlama hevesini

Yalnızlığının nasıl kursağında bıraktığını

Bir ben biliyorum

Dağların eteklerine ziller takıp

Hızla doruklara kaçışından olduğunu

Ruhunun serin esintisinin

Hayatın çarmıhına

Yalpalarda çürüyen tahtaların

Paslı çivileriyle gerildiğini

Bir ben biliyorum

Her kundaklama sonrası

Ormanlarının zehrini

Bir hışımla genzine çektiğini

Bu yangınlarla

Ciğerinin de yandığını

Yine de hiç ağlamadığını

Bir ben biliyorum

Bu şehrin goncalarını bile sevmediğini

İnim inim inleyen gecelerinde

Demlenemediğini

Bir ben tanıyorum

Ve bir ben seviyorum.... seni bu şehirde adam gibi...

Lou Andreas-Salome

sesin derinliği ile derinlikteki ses arasında bir yerlerde

Büyüleyen Katedraller

Çağın büyüleyen mekânlarında son derece rahatlatıcı atmosferler yaratmak bireye daha fazla güven sağlıyor. Yapılanların daha ikna edici olması için herkes tarafından yapılıyor olmasına da büyük titizlik ve özen gösterilmekte. Çünkü kişinin kendine benzeyenlerle birlikteliği muazzam bir rahatlık sağlar.

Vitrinlerdeki maddi nesneler bile insanın manevî duygularını daha fazla harekete geçirip, zenginleştirebilir. Fakat, yapay bir hareketlilikten meydana geldiği için, boşlukları dolduramayacak olan ve sonuç getiremeyen bir zenginlikten öteye gitmeyecektir.

Ritzer’in bu çalışması bilinen tüketim konularını araştırmanın ötesinde, tüketici, mal ve hizmetler  hakkında değil, bu tüketim maddelerine bağlılığı özendiren, tüketimin niteliğini kökünden değiştiren ortamların çokluğu ve kuşatıcılığı hakkında bize bilgi veriyor.

Kitap, yeni tüketim araçlarını ellerinde tutanların bizi bu büyülü mekânlara hangi yollarla özendirdiklerini anlamanın önemine değiniyor. Bireyler için son derece büyülü bulunan bu mekânları Ritzer “tüketim katedralleri” olarak adlandırmakta. Estetik ve bilimsel anlamda tasarlanmış bu katedrallerin dinsel karaktere bürünmüş kutsal tapınaklardan bir farkı olmadığını, yalnızca büyülü değil aynı zamanda hayli ‘akılcılaştırılmış’ olduğunu da savunarak önemli bir noktaya işaret ediyor. 

Tarih boyunca 'gösteri' her tür amaca ulaşmak için kullanılmıştır.

Yeni tüketim araçlarının başarılı olmasının temelinde de gösteri yatar. "Gösteri günümüz toplumunun başlıca ürünüdür" diyen Debord, metalarla bağlantılı gösterinin toplumun gerçek işleyişini gözden saklayan (akılcılık da dahil) bir tür afyon olduğunu ileri sürer.

George Ritzer, tüketim katedrallerinin tüketici üzerindeki etkisini sürekli koruyabilmesi için büyülü hale getirilmesinin zorunluluğunu, bunun için de gösteri (ekstravaganza)ler ve seyirlik fantezi dünyaları yaratmak için çeşitli simülasyonların kullanıldığını belirtiyor. Ve tüketim araçlarının simülasyonuyla birlikte burada çalışan insanlar ve çalışanlarla ziyaretçiler arasındaki etkileşimler de simüle edilerek tüm ortamlar giderek daha suni bir hale gelmiş oluyor.

Böylelikle hakiki olana yapılan baskının da giderek artabileceği kanısına varmamız kaçınılmaz oluyor.

Bu da daha özgün bir toplumsal dünyadan giderek uzaklaştığımızı göstermektedir.

Kitap, modern toplumlara sağlam bir eleştiri getiriyor.

Sonunda “Giderek yok olmaya dönük, anlamını yitirmeye başlamış bir yaşamın insanlarını yaratmak için her şey düşünülmüş” diyorsunuz.

Hem akılcılaştırılmış ve büyüsü bozulmuş (modern) hem de büyülü ve yeniden büyülü (postmodern) tüketim araçları. Fakat hangi kuramla akılcılaştırılmış olursa olsun, büyü her an bozulabilmeyi de beraberinde getirebilir.

Ve, hepimiz bu akıl almaz çarkın içinde olduğumuzu kabul etmeliyiz.

Semiha Kavak / Star Gazete-Kitap

uzak rüzgarlar...

- Yarın ne kadar diye bir soru sormuştum Anna hatırladın mı?
- Sonsuzluk ve bir gün kadar...
- Duyamadım.
- Sonsuzluk ve bir gün kadar...

[Sonsuzluk ve Bir Gün - 1998]